على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

120

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

معد بن عدنان مىگردد . و شافعى مىگويد در بغداد اتقى و اورع وافقه از احمد بن حنبل كسى را نديدم . وفات او در سال 241 هجرى و مذهب حنبلى منسوب به اين شخص بزرگ است . امير احمد سامانى : پادشاه دوم از سلسلة سامانيان ؛ از سال 295 هجرى تا 301 در خراسان و ماوراء النهر حكمرانى كرد . احمد خان مغول : سومين پادشاه از سلسلهء هلاكوئيان ؛ از ساز 681 هجرى تا 683 پادشاهى كرد و اين اول پادشاهى است از طايفهء مغول كه دين اسلام را قبول كرد . احمد خان اول : سلطان چهاردهم از سلاطين آل عثمان كه از 1012 هجرى تا 1027 سلطنت نمود و در عهد وى كشيدن تنباكو بواسطهء اهالى هلاند در اسلامبول شايع گرديد . احمد خان دويم : سلطان بيست و يكم از آل عثمان . از 1102 هجرى تا 1106 سلطنت نمود . احمد خان سيوم : سلطان بيست و سيوم از آل عثمان ؛ از 1115 هجرى تا 1143 سلطنت كرد الشيخ الجليل و السيد النبيل احمد بن الشيخ زين الدين بن الشيخ ابراهيم الاحسائى اعلى اللّه مقامه . مقام بزرگوارى و فضائل او بدرجه‌ايست كه در اين اوراق نمىگنجد . عمر شريفش نزديك به نود سال و وفاتش در اوائل سال 1243 هجرى در مدينه در منزل هدية از سه مرحلى مدينهء منوره و مدفنش در بقيع در جوار ائمهء معصومين صلوات اللّه و سلامه عليهم اجمعين . احمد حسن : نام وزير سلطان محمود سبكتكين . احمدآباد ( ahmad - b d ) ا خ . پ . نام شهر پايتخت گجرات . احمدى ( ahmadi ) ص . پ . منسوب به احمد . و ا خ . قصبه‌اى ما بين فارس و كرمان . وا . يك نوع پارچهء محرمات از پنبهء خود رنگ كه در آن قصبه مىبافند . احمر ( ahmar ) ص . سرخ رنگ . و سپيد . و مرد بىسلاح در جنگ . و نوعى از خرما . وا . زر . و زعفران و گوشت و مى . ج : حمر ( homr ) و حمران ( homr n ) و رجل احمر : مرد سرخ . ج : احامر . و موت احمر : مرگ سخت . و قتل . و ا خ . نام مولاى آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . و نام مولاى ام سلمه رضى اللّه عنها . و احمر ثمود : لقب عاقر ناقهء صالح و اسم وى قدار . و قولهم الحسن احمر يعنى مىرسد عاشقان را از حسن آنچه مىرسد مبارزان را از جنگ . احمرار ( ehmer r ) م . ع احمر احمرارا : سرخ گرديد . و احمر البأس سخت شد عذاب . احمران ( ahmar ne ) ا . بصيغهء تثنيه . ع . مى و گوشت . احمرة ( ahmerat ) ع . ج حمار . احمرى ( ahmariy ) ص . ع . بسيار سرخ . احمريت ( ahmariyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سرخى و حمرت و سرخى بسيار . احمز ( ahmaz ) ص . ع استوارتر و قوىتر . و شراب احمز : شراب ترش كه دهان را بگزد . و منه حديث ابن عباس : افضل الاعمال احمزها : بهترين اعمال استوارتر و قويتر آنهاست . احمس ( ahmas ) ص . ع . مرد درشت در دين و دلير در حرب . ج . ( hams ) و جاى سخت و درشت و مرد دلاور . و سال سخت قحطناك . ج : احامس و حمس ( homs ) يق سنون احامس . احمش ( ahmac ) ص . ع . مرد باريك ساق . احمص ( ahmas ) ا . ع . سارق گوسپند . احمق ( ahmaq ) ص . ع . مرد گول و بىعقل . ج : قوم و نسوة حماق و حمق ( homoqon ) و حمقى ( hamq ) و حماقى ( ham q ) . و نيز احمق : گول‌تر و بىعقل‌تر . و در افعل تعجب مىگويند ما احمقه . احمقانه ( ahmaq ne ) ص . پ . منسوب به احمق و مانند احمق . و م ف . بطور حماقت و بىعقلى . احمقى ( ahmaqi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بيعقلى و سفاهت و حماقت . احمل ( ahmal ) ص . ع . قابلتر براى بار بردارى . احموقة ( ohmuqat ) ص . ع . كسى كه بسيار احمق باشد . احمى ( ahm ) ص . ع . خجل‌تر و شرمگين تر . و ننگ‌دارتر . احميرار ( ehmir r ) م . ع . احمار احميرارا : سرخ گرديد . احميماء ( ehmim ' ) م . ع . احمومى الشى احميماء : مانند شب و يا مانند ابر سياه گرديد آن چيز . احميماس ( ehmim s ) م . ع . احمومس احميماسا : خشم گرفت و متغير گرديد . احن ( ehan ) ع . ج احنة ( ehnat ) . احناء ( ahn ' ) ا . ع . كنايه و استعاره و مجاز . و ج حنو ( henv ) . و احناء الامور : متشابهات امور . احناء ( ehn ' ) م . ع . احنت المراة على ولدها احناء : مهربانى كرد آن زن بر فرزندان خود و شوى نكرد پس از مردن پدر آنها . احنات ( ehnat ) ع . ج احنة . احناث ( ehn s ) م . ع . بزه‌مند گردانيدن كسى را . و مايل كردن از حق بباطل و يا از باطل به حق . و خلاف سوگند كنانيدن كسى را . احناج ( ehn j ) م . ع . احنج احناجا : ميل كرد و كج گرديد . و آرام گرفت و پوشيد و شتابى كرد . و احنجه : كج كرد آن را .